فقط ۴۷۰۰ متقاضی موفق به دریافت تسهیلات نوسازی بافت‌های فرسوده شدند

به گزارش دانش ساختمان به نقل از مهر، عبدالرضا گلپایگانی، مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری ایران، در نشست خبری روز یکشنبه ۳۰ شهریور ۱۴۰۲، از چالش‌های جدی در تأمین مالی پروژه‌های نوسازی بافت‌های فرسوده کشور خبر داد. وی با اشاره به کمبود شدید تسهیلات بانکی در این حوزه، اذعان کرد که از ۲۸ هزار متقاضی معرفی‌شده برای دریافت تسهیلات در سال ۱۴۰۳، تنها ۴۷۰۰ نفر موفق به اخذ آن شده‌اند. این رقم ناچیز، نشان‌دهنده شکاف عمیق میان نیاز واقعی و منابع تخصیص‌یافته به نوسازی بافت‌های فرسوده است.

گلپایگانی علت این کمبود را اولویت‌بندی منابع بانک مرکزی به سمت پروژه‌های نهضت ملی مسکن و طرح‌های انبوه‌سازی عنوان کرد. به گفته وی، تمرکز بر این پروژه‌ها، نیاز واقعی بافت‌های فرسوده را تحت‌الشعاع قرار داده و مانع از تخصیص منابع کافی به این حوزه شده است. این در حالی است که طبق قانون جهش تولید مسکن، تسهیلات نهضت ملی باید به بافت‌های فرسوده نیز تعلق گیرد، اما این امر به دلیل محدودیت‌های شبکه بانکی، علی‌رغم پیگیری‌ها، به نتیجه مطلوب نرسیده است. میزان تسهیلات مورد نیاز برای نوسازی در مراکز استان‌ها حدود ۴۵۰ میلیون تومان و در شهرهای کوچک بین ۳۰۰ تا ۳۵۰ میلیون تومان برآورد شده است؛ رقمی که با توجه به تورم و هزینه‌های ساخت‌وساز، به نظر می‌رسد بسیار کم باشد.

برای جبران این کمبود، شرکت بازآفرینی شهری ایران برنامه‌های جدیدی را در دست اقدام دارد. گلپایگانی از راه‌اندازی صندوق بازآفرینی خبر داد که با همکاری صندوق ملی مسکن و استفاده از دارایی‌های شرکت بازآفرینی (از جمله املاک حاصل از پروژه‌های مختلف)، منابع مالی لازم برای پروژه‌های بافت‌های فرسوده را تأمین خواهد کرد. این استراتژی جدید، بر اتکا به منابع داخلی و همکاری‌های بین‌بخشی برای غلبه بر محدودیت‌های موجود در شبکه بانکی تکیه دارد. به عبارت دیگر، شرکت بازآفرینی شهری درصدد است تا با ایجاد یک مکانیزم مالی مستقل، فشار بر نظام بانکی را کاهش داده و جریان نوسازی را تسریع بخشد.

علاوه بر مسأله تأمین مالی، گلپایگانی به وضعیت خانه‌های تاریخی در مالکیت شرکت بازآفرینی شهری نیز اشاره کرد. وی از مرمت ۲۰ تا ۳۰ خانه تاریخی از مجموع ۵۹ خانه موجود خبر داد و بر هدف ایجاد یک زنجیره کارآمد برای بهره‌برداری از این خانه‌ها با مشارکت بخش خصوصی تأکید کرد. این پروژه‌ها در راستای حفظ و احیای هویت معماری شهری و استفاده بهینه از میراث تاریخی کشور انجام می‌شوند. این اقدام نشان‌دهنده تلاش شرکت بازآفرینی شهری برای توازن میان توسعه شهری و حفظ هویت تاریخی بافت‌های فرسوده است.

مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری همچنین به وضعیت سکونتگاه‌های غیررسمی در تهران و سایر شهرهای اطراف آن پرداخت. وی با اشاره به اینکه حدود ۳۴۰ هزار نفر در سکونتگاه‌های غیررسمی تهران، معادل جمعیت یک شهر متوسط، زندگی می‌کنند، از محلاتی مانند باغ آذری، دره فرحزاد، یافت‌آباد جنوبی، مینابی، اتابک، خاک سفید و اسلام‌آباد به‌عنوان نمونه‌هایی از این مناطق نام برد. گلپایگانی با تأکید بر اهمیت به رسمیت شناختن حق سکونت به‌عنوان کلید اصلی ساماندهی سکونتگاه‌های غیررسمی، از تغییر رویکرد از سیاست تملک اراضی به توانمندسازی ساکنان خبر داد. این تغییر رویکرد، با تصویب در کمیسیون ماده ۵ شورای عالی شهرسازی و معماری، منجر به اجرای پروژه‌هایی مانند تأمین سرانه‌های خدماتی، نوسازی مسکن و آزادسازی محدوده‌های واقع در حریم رودخانه‌ها و بزرگراه‌ها در محله‌هایی مانند باغ آذری شده است.

وی همچنین با اشاره به برآوردهای ملی، از وجود حدود ۷ میلیون نفر در سکونتگاه‌های غیررسمی کشور (معادل ۷ درصد جمعیت کشور) خبر داد و این رقم را کمتر از میانگین جهانی حدود ۱۵ درصد دانست. گلپایگانی با مقایسه وضعیت سکونتگاه‌های غیررسمی ایران با نمونه‌های جهانی، بر شرایط نسبتا بهتر این مناطق در مقایسه با کشورهای جهان سوم تأکید کرد. در نهایت، وی از تدوین و تصویب لایحه‌ای در دولت برای اعطای سند مالکیت به متصرفان اراضی دولتی خبر داد که به زودی به مجلس شورای اسلامی ارسال خواهد شد. این لایحه که پیش‌تر به صورت آزمایشی در قانون بودجه اجرا شده بود، می‌تواند تحولی اساسی در ساماندهی سکونتگاه‌های غیررسمی کشور ایجاد کند. این اقدام ضمن تأمین امنیت مالکیت ساکنان، زمینه را برای سرمایه‌گذاری در نوسازی و توسعه این مناطق فراهم می‌کند.

منبع: مهر