تهران خط مقدم کشور در جنگ ترکیبی؛چارچوب تحقق حکمرانی رفتاری در شهرداری

به گزارش وبسایت دانش ساختمان، یکی از مهم‌ترین چالش های شهرها در دنیای امروز، توانایی آنها در مقابله با تهدیدات مختلف است. از جمله این تهدیدات می‌توان به جنگ سایبری، بحران‌های طبیعی و جنگ روانی اشاره کرد. شهرهایی که می‌توانند در شرایط مختلف با تاب‌آوری بالایی عمل کنند و امکان ادامه حیات برای شهروندان را فراهم کنند، اهمیت ویژه‌ای دارند.

تهران، به عنوان پایتخت کشور، در این میان نقش مهمی را بازی می‌کند. تجربه جنگ ۱۲ روزه و تمرکز دشمن در حمله نظامی و روانی به پایتخت و شهروندان تهرانی نشان داد که جنگ ترکیبی، یعنی بهره‌گیری همزمان از حملات نظامی، عملیات سایبری، تحریم اقتصادی و جنگ روانی، به تهدیدی مزمن و چند سطحی علیه تهران تبدیل شده است.

شهرداری تهران در دفاع مقدس اخیر با عینک شهرداری خدماتی توانست عملکرد قابل تقدیری را از خود در حوزه‌های مختلف از جمله حفاظت از شریان‌های حیاتی، پاکسازی معابر، اسکان هموطنان آسیب‌دیده و بازسازی سریع منازل نشان دهد. اما موضوعی که نمی‌توان آن را نادیده گرفت، آن است که کشور در حوزه نرم افزاری و جنگ نرم در طول ۱۲ روزه دفاع مقدس دوم، می‌توانست با توجه استعدادها و ظرفیت‌هایی که در اختیار داشت، عملکرد قابل قبول تری از خود نشان داده و همانطور که در جنگ سخت، ضربات سنگینی به دشمن وارد کرد، در حوزه نرم افزاری هم ماشین جنگی دشمن را از کار بیندازد.

شهرداری تهران باید با برنامه‌ریزی دقیق، بازوی ارائه خدمات خود در حوزه نرم و مقابله با تهدیدات این حوزه را فعال و تقویت کند. تداوم پارادایم «شهرداری خدماتی» که بر مدیریت کارآمد خدمات و زیرساخت‌های فیزیکی متمرکز است، باعث می‌شود تا شهرداری علی رغم ظرفیت بالای خود در نقش آفرینی شهری، به یک شرکت خدماتی تقلیل پیدا کند که تنها شاخص‌های کمی و مالی را مدنظر قرار می‌دهد.

برای تحقق شهر تاب‌آور، تغییر در سطح کلان و در ساحت حکمرانی برای شهرداری‌ها می‌تواند شرایط را برای تحقق شهر تاب آور فراهم کند. بهره‌گیری از حکمرانی رفتاری که در آن استفاده هدفمند و اخلاقی از یافته‌های علوم رفتاری و روانشناسی اجتماعی برای طراحی سیاست‌ها و محیط شهری مدنظر قرار بگیرد، باعث خواهد شد تا شهروندان به صورت غیرمستقیم و داوطلبانه به سمت انتخاب‌ها و رفتارهای مطلوب بدون سلب آزادی انتخاب آن‌ها، سوق داده شوند.

اتخاذ این رویکرد، با درک محدودیت‌های عقلانیت انسان‌ها در شرایط استرس، باعث می‌شود نقش شهرداری از یک «ارائه‌دهنده خدمات» به یک «معمار انتخاب» بازتعریف شود. این رویکرد با توانمندسازی شهروندان، اثربخشی زیرساخت‌های موجود را افزایش می‌دهد و زمینه مشارکت گسترده در برنامه‌های پدافند غیرعامل را فراهم می‌سازد.

برای رسیدن به چنین رویکرد و همچنین تحول شهری، نیازمند داشتن چارچوب سیاستی هستیم که در آن شهرداری به مثابه معمار انتخاب به عنوان راهبرد اصلی تلقی شده و شاهد حرکت از مدیریت کالبد به هدایت نرم رفتار باشیم. همچنین این مهم نیازمند جعبه ابزار اجرایی است که در آن باید شبکه امنای محله، سامانه امانت یار، استانداردسازی ایستگاه‌های عمیق مترو به عنوان پناهگاه، تحقق طرح خانواده آماده با هدف آموزش به خانواده‌ها از طریق فرزندان، راه اندازی پویش روایت امید با هدف تولید و انتشار گسترده از موفقیت‌های شهروندان در مدیریت بحران، اعطای بسته سلامت روان اضطراری، ایجاد سامانه مقابله با شایعات از طریق راه اندازی خط ارتباطی فوری و ۲۴ ساعته و فعالیت دفاتر حکمرانی رفتاری مورد توجه قرار بگیرد.

گام سوم هم داشتن نقشه راه سه مرحله‌ای در بازه زمانی کوتاه مدت و بلندمدت است. سه مرحله‌ای که شامل بسیج و اعتمادسازی ظرف ۶ ماه، فاز توسعه‌ای یعنی ظرفیت سازی ظرف ۶ تا ۲۴ ماه و در نهایت هم نهادینه سازی از سال ۲ به بعد است.

در مجموع باید عنوان کرد مدیریت هوشمند شهری در تهران از این پس، باید معطوف به ترکیب چابک حکمرانی سخت و نرم باشد. همچنین راهبرد گذار از شهرداری خدماتی به شهرداری تاب‌آور به مدد حکمرانی رفتاری، خلق معماری جدیدی برای امنیت، اعتماد و مشارکت عمومی است تا اینگونه شاهد فعالیت شهرداری فعالی باشیم که نه فقط شهر را، بلکه مردم را برای مواجهه خلاقانه و مقاوم با بحران‌های اعصار آینده آماده می‌سازد.

منبع: مهر نیوز