تنها ۵ درصد ساخت‌وساز کشور با سازه فولادی انجام می‌شود

به گزارش دانش ساختمان به نقل از خبرنگار مهر، مهرداد گلچین‌وفا، عضو انجمن سازه‌های فولادی، در یک نشست خبری که در تاریخ ۷ مهر برگزار شد، به بررسی وضعیت تولید و استفاده از فولاد در صنعت ساختمان ایران پرداخت. وی با تاکید بر اینکه استانداردهای تولید فولاد در ایران هم‌تراز با استانداردهای جهانی است، اظهار داشت که تجهیزات و امکانات شرکت‌های فولادی داخلی از نظر کیفی در سطح بسیار بالایی قرار دارند و حتی از بسیاری از کشورها، از جمله چین، نیز پیشرفته‌تر هستند.

گلچین‌وفا با اشاره به اینکه بخش خصوصی بار اصلی ساخت‌وساز را بر دوش دارد، گفت که در حال حاضر تنها حدود ۵ درصد از ساخت‌وسازهای مسکن و ساختمان با استفاده از سازه‌های فولادی انجام می‌شود. وی همچنین اظهار داشت که کارخانه‌های تولید سازه‌های فولادی در حال حاضر حداکثر با ۵۰ درصد ظرفیت خود فعالیت می‌کنند و پیش‌بینی می‌شود این میزان در ماه آینده به ۳۰ درصد کاهش یابد. این امر نشان‌دهنده وجود ظرفیت‌های خالی و پتانسیل رشد در این صنعت است.

عضو انجمن سازه‌های فولادی با اشاره به مشکلاتی نظیر مصرف بالای آب در تولید بتن و طولانی بودن زمان ساخت‌وساز با استفاده از بتن، به چالش‌های موجود در صنعت ساختمان اشاره کرد. وی همچنین قطعی برق و کمبود گازوئیل را از دیگر موانع تولید دانست که منجر به استفاده از موتور برق و در نتیجه تأخیر در تولید می‌شود. گلچین‌وفا تنها چالش موجود در بخش فولاد را ضخامت ورق‌های فولادی عنوان کرد و اظهار داشت که در برخی پروژه‌های صنعتی که عمدتاً از طرح‌های اروپایی یا چینی اقتباس شده‌اند، ضخامت ورق‌های مورد نیاز در نقشه‌ها حدود ۱۲.۲ میلی‌متر است که این سایز در داخل کشور تولید نمی‌شود. در مقابل، در کشورهایی مانند کره، ضخامت‌های بالای ۶ میلی‌متر به طور گسترده استفاده می‌شود. این محدودیت در تولید ضخامت‌های خاص، مشکلاتی را در اجرای برخی پروژه‌ها، به ویژه پروژه‌های مخازن صنعتی، ایجاد کرده است.

یکی دیگر از مسائل مهمی که گلچین‌وفا به آن اشاره کرد، موضوع پِرت ورق‌های فولادی است. در چین، ابعاد ورق‌ها به گونه‌ای طراحی و تولید می‌شود که مصرف بهینه و کمترین میزان پرت را داشته باشد، در حالی که در ایران، با وجود تلاش فولاد مبارکه برای بهینه‌سازی ابعاد، همچنان محدودیت‌هایی در اندازه و تنوع ورق‌ها و پروفیل‌ها وجود دارد. این محدودیت‌ها می‌تواند پرت ورق را در پروژه‌های صنعتی به حدود ۸ تا ۱۰ درصد و در برخی موارد حتی ۱۵ تا ۲۰ درصد افزایش دهد که تأثیر قابل توجهی بر هزینه‌های نهایی پروژه‌ها می‌گذارد. با وجود این چالش‌ها، گلچین‌وفا تأکید کرد که کیفیت تولیدات فولادی داخلی در سطحی است که می‌تواند با استانداردهای جهانی رقابت کرده و پاسخگوی نیاز بسیاری از صنایع بزرگ باشد.

با توجه به اهمیت صنعت ساختمان در توسعه اقتصادی، گلچین‌وفا اظهار داشت که این صنعت یکی از ارکان اصلی پیشرفت هر کشوری است و انتخاب نوع سازه و مصالح در آن، نقشی تعیین‌کننده در سرعت ساخت و حتی اقتصاد پروژه‌ها دارد. وی فولاد را به عنوان یک مصالح صنعتی با کنترل کیفی دقیق معرفی کرد که امروزه در سراسر جهان برای اجرای پروژه‌های بزرگ صنعتی، شهری و برج‌های بلندمرتبه به کار گرفته می‌شود. به گفته وی، اولین آسمان‌خراش‌ها در اواخر قرن نوزدهم با استفاده از فولاد ساخته شدند و این ماده توانسته معماری و شهرسازی مدرن را متحول کند.

گلچین‌وفا با بیان اینکه اهمیت فولاد تنها یک موضوع فنی نیست، بلکه یک ضرورت ملی به شمار می‌آید، به مزایای استفاده از فولاد در سازه‌ها اشاره کرد. وی گفت که فولاد با مقاومت بسیار بالا و شکل‌پذیری قابل توجه، حتی در شرایط بحرانی مانند زلزله، امکان تغییر شکل بدون شکست ناگهانی را فراهم می‌کند و ساختمان‌های فولادی در برابر نیروهای جانبی نسبت به سازه‌های بتنی مقاوم‌تر هستند. همچنین، فولاد توان تحمل بارهای سنگین و تغییرات ناگهانی بار را دارد و این امکان را فراهم می‌کند که ساختمان‌ها بدون کاهش ایمنی، دهانه‌های بلندتر و فضاهای بزرگ‌تر داشته باشند. به همین دلیل، استفاده از فولاد در پروژه‌های صنعتی، سالن‌های بزرگ و برج‌های مرتفع اهمیت حیاتی دارد.

ترکیب استحکام بالا، شکل‌پذیری و ایمنی قابل اعتماد، سازه‌های فولادی را به انتخاب نخست در ساختمان‌های بلندمرتبه و مناطق زلزله‌خیز تبدیل کرده است. علاوه بر این، سرعت اجرای این سازه‌ها نسبت به روش‌های سنتی بسیار بالاتر است و این ویژگی در شرایط فعلی کشور که زمان پروژه و نیروی انسانی اهمیت ویژه‌ای دارد، یک مزیت بزرگ محسوب می‌شود. قطعات فلزی عمدتاً در کارخانه‌های مجهز و تحت کنترل کیفی دقیق تولید می‌شوند و سپس به محل پروژه انتقال یافته و با سرعت بالا مونتاژ می‌شوند. این فرایند نیاز به نیروی کار ماهر در محل پروژه را کاهش می‌دهد و زمان اجرای طرح را به‌طور چشمگیری کم می‌کند. همچنین، برخلاف بتن که برای عمل‌آوری نیازمند شرایط خاص آب‌وهوایی است، قطعات فولادی بدون تأثیرپذیری از بارندگی، گرما یا سرما در محل نصب می‌شوند.

کاهش زمان ساخت منجر به صرفه‌جویی در هزینه‌های غیرمستقیم پروژه از جمله هزینه‌های تجهیز کارگاه، نگهداری مصالح و هزینه‌های مالی ناشی از طولانی شدن اجرای طرح می‌شود. با استفاده از فولاد می‌توان دهانه‌های بزرگ بدون ستون‌های میانی ایجاد کرد که فضای داخلی باز و یکپارچه را فراهم می‌آورد. این انعطاف‌پذیری همچنین اجازه می‌دهد در آینده تجهیزات، تغییرات یا توسعه ساختمان به‌راحتی و بدون نیاز به تخریب سازه اصلی انجام شود.

فولاد علاوه بر استحکام و ایمنی، موجب کاهش هزینه‌های نگهداری در طول عمر پروژه می‌شود و امکان توسعه یا تغییر در آینده را با کمترین هزینه و زمان فراهم می‌کند. به عنوان نمونه، با استفاده از فولاد می‌توان طبقات جدید به ساختمان اضافه یا فضاهای داخلی را بدون تخریب گسترده تغییر داد. در شرایط فعلی، فولاد به دلیل دوام بالا، صرفه‌جویی اقتصادی و سازگاری با محیط زیست، انتخابی بهینه و مطمئن برای پروژه‌های بلندمدت در کشور است.

در ادامه این نشست، محمدرضا علوی، دیگر عضو انجمن سازه‌های فولادی، با اشاره به جایگاه صنعت فولاد در اقتصاد جهانی اظهار داشت که این انجمن به عنوان یکی از حلقه‌های انتهایی زنجیره فولاد، محصولات فولادی را برای استفاده در ساختمان‌ها و صنایع مختلف فرآوری و آماده بهره‌برداری می‌کند. وی افزود که امروز فولاد پس از نفت و گاز دومین صنعت بزرگ جهان است و ایران نیز با تولید حدود ۴۰ میلیون تن فولاد در سال، در میان ۱۰ کشور برتر تولیدکننده این محصول قرار دارد. البته چین با تولید سالانه حدود یک میلیارد تن فولاد جایگاه نخست بازار جهانی فولاد را در اختیار دارد.

فرایند تولید فولاد در کشور از اکتشاف و استخراج معادن سنگ‌آهن آغاز می‌شود و پس از انجام مراحلی به تولید محصولات نهایی می‌رسد. ارزش این صنعت در ایران با در نظر گرفتن قیمت تقریبی هر کیلو فولاد ۵۰ هزار تومان، رقمی در حدود ۲ هزار همت در سال برآورد می‌شود که نشان‌دهنده جایگاه اقتصادی راهبردی آن است. این صنعت به دلیل گستره مصرف، جایگزینی مهم برای نفت محسوب می‌شود و هم‌اکنون در بسیاری از کشورهای جهان از جمله چین، آمریکا و اروپا به عنوان صنعتی حیاتی و دومین صنعت راهبردی پس از نفت شناخته می‌شود.

علوی در پایان با اشاره به چالش‌های تولید فولاد خاطرنشان کرد که تولید فولاد سنتی دو مشکل اساسی دارد: نخست مصرف بالای آب و دوم انتشار گاز دی‌اکسیدکربن به عنوان یکی از فرآورده‌های مضر برای محیط زیست. به عنوان مثال، فولاد مبارکه که در کنار زاینده‌رود احداث شده، در سال‌های اخیر با مشکل کمبود آب مواجه بوده و این ضرورت تغییر روش‌های تولید را دوچندان می‌کند.

منبع: خبرنگار مهر