اطهره نژادی: در صورت وقوع زلزله در تهران، فاجعه‌ ملی رخ خواهد داد

به گزارش وبسایت دانش ساختمان به نقل از مهر، اطهره نژادی، مدیر گروه مخاطرات محیط زیستی پژوهشکده سوانح طبیعی، روز دوشنبه ۲۱ مهر در یک نشست تخصصی اعلام کرد که روز جهانی کاهش خطر سوانح نباید تنها یک مناسبت برای گردهمایی و گفت‌وگو باشد. او ابراز امیدواری کرد که هم‌افزایی ظرفیت‌ها و تعهد به پیگیری، […]

به گزارش وبسایت دانش ساختمان به نقل از مهر، اطهره نژادی، مدیر گروه مخاطرات محیط زیستی پژوهشکده سوانح طبیعی، روز دوشنبه ۲۱ مهر در یک نشست تخصصی اعلام کرد که روز جهانی کاهش خطر سوانح نباید تنها یک مناسبت برای گردهمایی و گفت‌وگو باشد. او ابراز امیدواری کرد که هم‌افزایی ظرفیت‌ها و تعهد به پیگیری، به ارائه راهکارهای قابل اجرا برای کشور منجر شود.

وی با اشاره به آسیب‌پذیری کشور، اظهار داشت: سرزمین ما از ایده‌های عاریتی و تصمیم‌گیری‌های ناهماهنگ که به شرایط زمانی و مکانی بی‌توجه بوده‌اند، آسیب دیده است. باید توجه داشت که تاب‌آوری زمین، جامعه و طبیعت محدود است و باید از آن مراقبت کرد.

مدیر گروه مخاطرات محیط زیستی پژوهشکده سوانح طبیعی توضیح داد: این محدودیت‌ها در طبیعت با عنوان «آستانه‌های اکولوژیک»، در شهرها با مفهوم «پایداری» و در اجتماع با اصطلاح «جامعه سازگار» شناخته می‌شوند که می‌توانند همپوشانی داشته باشند. به گفته وی، لازم است ترمینولوژی هر یک از این مفاهیم به‌صورت تخصصی بررسی شود.

نژادی با استفاده از واژگان هنری برای تبیین مفاهیم تخصصی گفت: موضوع آمایش سرزمین که از آن با عنوان برنامه‌ریزی فضایی یاد می‌شود، شاید در قالب هنر بهتر درک شود تا مفاهیم کلیدی آن در ذهن ماندگارتر شوند.

او افزود: «بداهه‌نوازی» به معنای فاصله گرفتن از هماهنگی است. زمان مجموعه‌ای از لحظات با مختصات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی خاص است و مکان نیز صحنه‌ای برای تغییرات دائمی است. اشتباه در برنامه‌ریزی‌ها از اینجا ناشی می‌شود که بسیاری از مدیران با نگاهی ایستا از «بسترسازی» صحبت می‌کنند، در حالی که بستر در حال تغییر مداوم است.

این مسئول با نگاهی فلسفی به هنر بیان کرد: امروز در شرایطی زندگی می‌کنیم که الگوهای کلان اقتصادی، اقلیمی، فرهنگی و اخلاقی در هم تنیده و متناقض شده‌اند. در چنین جهانی، انسان‌ها و شهرها ملودی خود را می‌نوازند، بدون آنکه به یک هارمونی کلی متعهد باشند.

وی در تبیین این موضوع در سطح شهری گفت: شهر امروز استعاره‌ای از زیست شهری بدون برنامه‌ریزی هماهنگ است و تهران نمونه یک «بداهه‌نوازی بدون هارمونی» است. هر بخش، هر سازمان و هر شهروند مسیر خود را می‌رود و کل شهر یک قطعه هماهنگ را نمی‌نوازد. سازه‌ها، خیابان‌ها و جمعیت بدون رصد تغییر می‌کنند.

نژادی تأکید کرد: در چنین شرایطی، تاب‌آوری که نیازمند هماهنگی و ضرب‌آهنگ مشترک است، از بین می‌رود. تاب‌آوری به معنای هماهنگ شدن در بی‌نظمی، بازسازی در فروپاشی و یافتن هارمونی در میان ناهماهنگی‌ها است.

او با اشاره به تعریف آمایش سرزمین ادامه داد: آمایش یعنی یافتن نظم در بی‌نظمی. اگر در گذشته هارمونی شهر در نظم هندسی یا تناسب معماری تعریف می‌شد، امروز باید آن را در توانایی سیستم‌های شهری برای ادامه حیات در بحران‌ها جست‌وجو کرد.

این کارشناس تصریح کرد: شهرهایی مانند تهران، بم، گرگان، یزد و اهواز همگی در معرض تهدیدهایی هستند که دیگر تصادفی نیستند، بلکه پیامد بی‌نظمی در مدیریت سرزمین، توسعه بی‌قاعده، ساخت‌وسازهای ناایمن و بی‌توجهی به اقلیم و طبیعت محسوب می‌شوند.

صرفه‌جویی ۷ برابری با سرمایه‌گذاری در کاهش خطر سوانح

نژادی اعلام کرد: هر یک دلاری که برای کاهش خطر سوانح هزینه شود، بین ۴ تا ۷ دلار در هزینه‌های پاسخ و بازسازی صرفه‌جویی به همراه دارد. این به معنای یافتن هماهنگی در دل آشوب است، اما در ایران همچنان هزینه‌ها پس از وقوع حادثه انجام می‌شود.

وی افزود: سالانه سوانح طبیعی متنوعی کشور را درمی‌نوردد و خسارت‌های فراوانی به شهرها و زیرساخت‌های حیاتی وارد می‌کند. این موضوع نشان می‌دهد که بحران دیگر یک استثنا نیست، بلکه به قاعده این سرزمین تبدیل شده است.

مدیر گروه مخاطرات محیط زیستی پژوهشکده سوانح طبیعی هشدار داد: در تهران، مناطق شهری متراکم و فرسوده‌ای وجود دارد که به دلیل تراکم جمعیت، فقر و بافت سست عمرانی، در صورت وقوع زلزله با یک فاجعه ملی مواجه خواهیم شد. این فاجعه را باید از منظر اجتماعی و پیوندهای ساکنان تهران با سایر نقاط کشور نیز بررسی کرد.

او با این حال تأکید کرد: همین مناطق سرمایه عظیمی به نام «مردم» را در خود جای داده‌اند. اگر ساکنان در طرح‌های تاب‌آوری، از ایجاد فضاهای سبز کوچک تا آموزش مدیریت بحران، مشارکت داده شوند، می‌توانند از ناهماهنگی، هماهنگی بسازند.

نژادی گفت: شاید هارمونی گمشده جهان امروز، بازسازی رابطه انسان و شهر باشد. سرمایه‌گذاری در تاب‌آوری فقط به معنای هزینه در زیرساخت نیست، بلکه به معنای بازسازی پیوند میان انسان و سرزمین است.

وی در ادامه به اهمیت حکمرانی مؤثر اشاره کرد و گفت: حکمرانی مؤثر به معنای درگیر کردن تمام بازیگران و گروه‌های مرتبط است، حتی آنهایی که ذی‌نفع مستقیم نیستند اما از تصمیمات نادرست متأثر می‌شوند.

این مسئول به اصطلاح «توسعه مبتنی بر آگاهی از خطر» در برنامه عمران ملل متحد اشاره و بیان کرد: این مفهوم بر لزوم اطلاع‌رسانی مؤثر و ارائه داده‌های معتبر و ثبتی به مردم تأکید دارد.

اطهره نژادی در پایان نتیجه‌گیری کرد: استفاده از ظرفیت‌های دیجیتال، نوآوری، خلاقیت و بهبود سیستم‌های مدیریت بحران می‌تواند مسیر آگاهی‌بخشی و پیشگیری را تقویت کرده و تاب‌آوری واقعی را در جامعه نهادینه کند.

منبع: مهر